<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0508"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 508 金刚经阐说</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 508 金刚经阐说</title> <author>淸 存吾阐说</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">508</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经阐说</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB12530"> <charName>CBETA CHARACTER CB12530</charName> <mapping cb:dec="995570" type="PUA">U+F30F2</mapping> <mapping type="unicode">U+28932</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>厘</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厘-未+牙]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15145"> <charName>CBETA CHARACTER CB15145</charName> <mapping cb:dec="998185" type="PUA">U+F3B29</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+262B1</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@(企-止))/圭]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:35"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0868c" n="0868c"/> <lb ed="X" n="0868c01"/> <lb ed="X" n="0868c02"/> <lb ed="X" n="0868c03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 508-A 金刚经阐说序</cb:mulu><head>No. 508-A <lb ed="X" n="0868c04"/><lb ed="R092" n="0811a01"/> 金刚经阐说序</head> <lb ed="X" n="0868c05"/> <lb ed="X" n="0868c06"/><lb ed="R092" n="0811a02"/><p xml:id="pX25p0868c0601">余观註此经者。类皆高谈元妙。骋其辞锋。不顾经文 <lb ed="X" n="0868c07"/><lb ed="R092" n="0811a03"/>之上下前後。往往自相矛盾。甚至求深愈晦。欲望其 <lb ed="X" n="0868c08"/><lb ed="R092" n="0811a04"/>受持读诵为人解说尟矣。余当此困心横虑时。窃假 <lb ed="X" n="0868c09"/><lb ed="R092" n="0811a05"/>得数部紬绎之。择其说之显而明者录之。于经之段 <lb ed="X" n="0868c10"/><lb ed="R092" n="0811a06"/>落意旨所在。窃不揣其固陋。而参以鄙见。总以经中 <lb ed="X" n="0868c11"/><lb ed="R092" n="0811a07"/>横说竖说。叮咛反复。无非以明心见性为不二门要 <lb ed="X" n="0868c12"/><lb ed="R092" n="0811a08"/>著。不事藻词。人人可以解说。庶有少益乎。或云<persName>佛</persName>欲 <lb ed="X" n="0868c13"/><lb ed="R092" n="0811a09"/>以明心见性示人。则直说法就是了。何以经中随说 <lb ed="X" n="0868c14"/><lb ed="R092" n="0811a10"/>随扫。似又欲人向元微寻去矣。余曰不不。此乃见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0868c15"/><lb ed="R092" n="0811a11"/>之慈悲处。何以故。人之心性本明。因溺于四相六尘。 <lb ed="X" n="0868c16"/><lb ed="R092" n="0811a12"/>以失其本来之明。<persName>佛</persName>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0868c1601" n="0868c1601"/><anchor xml:id="beg0868c1601" n="0868c1601"/>已<anchor xml:id="end0868c1601"/>假之言说。若人能复其 <lb ed="X" n="0868c17"/><lb ed="R092" n="0811a13"/>本来之明。则一切言说譬喩。<anchor xml:id="nkr_note_add_0868c1701" n="0868c1701"/><anchor xml:id="beg0868c1701" n="0868c1701"/>已<anchor xml:id="end0868c1701"/>属添设。若不扫去。是 <lb ed="X" n="0868c18"/><lb ed="R092" n="0811a14"/>显然以<persName>佛</persName>法自居。<persName>佛</persName>所不愿也。盖欲人即说处思。复 <lb ed="X" n="0868c19"/><lb ed="R092" n="0811a15"/>即扫处思。恍然悟本来之自性。<persName>佛</persName>乃不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0868c1901" n="0868c1901"/><anchor xml:id="beg0868c1901" n="0868c1901"/>已<anchor xml:id="end0868c1901"/>而说也。 <lb ed="X" n="0868c20"/><lb ed="R092" n="0811a16"/>此正<persName>如来</persName>护念付嘱之深意耳。</p> <lb ed="X" n="0868c21"/><lb ed="R092" n="0811a17"/><p xml:id="pX25p0868c2101">嘉庆二十一年秋七月上浣古闽<name role="" type="person">白雲山</name>人存吾 <lb ed="X" n="0868c22"/><lb ed="R092" n="0811a18"/>氏手题于姑苏会垣之净信堂</p></cb:div> <lb ed="X" n="0868c23"/> <lb ed="X" n="0868c24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0869a" n="0869a"/> <lb ed="X" n="0869a01"/> <lb ed="X" n="0869a02"/> <lb ed="X" n="0869a03"/> <lb ed="X" n="0869a04"/> <lb ed="X" n="0869a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 508-B 捐刊金刚经阐说序</cb:mulu><head>No. 508-B <lb ed="X" n="0869a06"/><lb ed="R092" n="0811b01"/> 捐刊金刚经阐说序</head> <lb ed="X" n="0869a07"/> <lb ed="X" n="0869a08"/><lb ed="R092" n="0811b02"/><p xml:id="pX25p0869a0801">盖闻 <lb ed="X" n="0869a09" type="honorific"/><lb ed="R092" n="0811b03"/><persName>佛</persName>道宏深。以慈悲而利物。神功廣大。以智慧而觉人。 <lb ed="X" n="0869a10"/><lb ed="R092" n="0811b04"/>故先天地而不见其始。後天地而不见其终。观于金 <lb ed="X" n="0869a11"/><lb ed="R092" n="0811b05"/>刚般若波罗蜜经。盖可见矣。是经也。论不空之空。证 <lb ed="X" n="0869a12"/><lb ed="R092" n="0811b06"/>无相之相。阐明虚妄。即六如而可知。推测根源。于四 <lb ed="X" n="0869a13"/><lb ed="R092" n="0811b07"/>相而可悟。诚诸<persName>佛</persName>传灯之奥旨。大乘阐道之统宗。而 <lb ed="X" n="0869a14"/><lb ed="R092" n="0811b08"/>群生明心见性之心法也。虽然法由心得。非经无以 <lb ed="X" n="0869a15"/><lb ed="R092" n="0811b09"/>寓夫法。经因人明。非言无以著夫经。世以经传。非梓 <lb ed="X" n="0869a16"/><lb ed="R092" n="0811b10"/>无以公夫世考。自唐宋以至元明。释是经。锓是经者。 <lb ed="X" n="0869a17"/><lb ed="R092" n="0811b11"/>分门别户。汗牛充栋。而求其剖真言之至当。衷秘旨 <lb ed="X" n="0869a18"/><lb ed="R092" n="0811b12"/>之弗违。唯<name role="" type="person">白雲山</name>人之金刚经阐说。为甚详矣。夫白 <lb ed="X" n="0869a19"/><lb ed="R092" n="0811b13"/>雲山人者。古闽鄕进士 存吾陈先生也。先生讳玉 <lb ed="X" n="0869a20"/><lb ed="R092" n="0811b14"/>篇。公身膺花县治试絃歌。职历黄堂。春分桃李。公馀 <lb ed="X" n="0869a21"/><lb ed="R092" n="0811b15"/>之暇。仰慕真如。阐说此经。通明法相。使读之者。如仰 <lb ed="X" n="0869a22"/><lb ed="R092" n="0811b16"/>宝镜于中天。诵之者。若得明珠于沧海。惜乎。因心种 <lb ed="X" n="0869a23"/><lb ed="R092" n="0811b17"/>果。梨枣未登。幸也。以福为田。子孙永守。无奈一字一 <lb ed="X" n="0869a24"/><lb ed="R092" n="0811b18"/>编。必藉檀那之力。寸楮寸版。无非长者之金。于是冀 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0869b" n="0869b"/> <lb ed="X" n="0869b01"/><lb ed="R092" n="0812a01"/>乐善之有同心。望乐施而无吝色。或慨捐白镪。固属 <lb ed="X" n="0869b02"/><lb ed="R092" n="0812a02"/>落落大方。或勉助靑蚨。亦愿多多益善。伏祈共鉴葵 <lb ed="X" n="0869b03"/><lb ed="R092" n="0812a03"/>心。少伸莲舌。俾夫镂成卷轴。用廣 <lb ed="X" n="0869b04" type="honorific"/><lb ed="R092" n="0812a04"/><persName>如来</persName>之慈悲。刷送流传。大启众生之智慧。是为序。</p> <lb ed="X" n="0869b05"/><lb ed="R092" n="0812a05"/><p xml:id="pX25p0869b0501">同治六年岁次丁卯梅夏台阳洪寿椿敬撰于海 <lb ed="X" n="0869b06"/><lb ed="R092" n="0812a06"/>东寻乐山房之西轩</p></cb:div> <lb ed="X" n="0869b07"/> <lb ed="X" n="0869b08"/> <lb ed="X" n="0869b09"/> <lb ed="X" n="0869b10"/><lb ed="R092" n="0812a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">凡例</cb:mulu><head>凡例</head> <lb ed="X" n="0869b11"/><lb ed="R092" n="0812a09"/><list><item xml:id="itemX25p0869b1101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0869b1101" n="0869b1101"/><anchor xml:id="beg0869b1101" n="0869b1101"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0869b1101"/>是经所註故实。悉照邓葵园太守辑註抄录。依原 <lb ed="X" n="0869b12"/><lb ed="R092" n="0812a10"/>本不繫註者姓名。其馀採某氏说者。则繫之。非敢 <lb ed="X" n="0869b13"/><lb ed="R092" n="0812a11"/>掠美也。</item> <lb ed="X" n="0869b14"/><lb ed="R092" n="0812a12"/><item xml:id="itemX25p0869b1401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0869b1401" n="0869b1401"/><anchor xml:id="beg0869b1401" n="0869b1401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0869b1401"/>是经自来分为三十二分。各有标题。伪托传为梁 <lb ed="X" n="0869b15"/><lb ed="R092" n="0812a13"/>昭明太子所定。似属浅陋。当是後人亦有分作数 <lb ed="X" n="0869b16"/><lb ed="R092" n="0812a14"/>章者。究亦不见得了当。今只逐段直解说去。读者 <lb ed="X" n="0869b17"/><lb ed="R092" n="0812a15"/>自可领悟归宿也。</item> <lb ed="X" n="0869b18"/><lb ed="R092" n="0812a16"/><item xml:id="itemX25p0869b1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0869b1801" n="0869b1801"/><anchor xml:id="beg0869b1801" n="0869b1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0869b1801"/>是经诸本。多有不同处。如何以故及是名云云等。 <lb ed="X" n="0869b19"/><lb ed="R092" n="0812a17"/>或有或无。皆于文義无碍。今仍依旧本。</item> <lb ed="X" n="0869b20"/><lb ed="R092" n="0812a18"/><item xml:id="itemX25p0869b2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0869b2001" n="0869b2001"/><anchor xml:id="beg0869b2001" n="0869b2001"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0869b2001"/>是经于紧要处。用一圈。尤关要处。加双圈。大段届 <lb ed="X" n="0869b21"/><lb ed="R092" n="0812b01"/>限处。用一截。庶读者醒眼耳。</item></list></cb:div> <lb ed="X" n="0869b22"/> <lb ed="X" n="0869b23"/> <lb ed="X" n="0869b24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0869c" n="0869c"/> <lb ed="X" n="0869c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金刚经阐说</cb:mulu> <lb ed="X" n="0869c02"/><cb:docNumber>No. 508</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0869c03"/><lb ed="R092" n="0812b04"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0869c04"/> <lb ed="X" n="0869c05"/><lb ed="R092" n="0812b05"/><byline cb:type="author">古闽 <name role="" type="person">白雲山</name>人存吾氏 阐说</byline> <lb ed="X" n="0869c06"/><lb ed="R092" n="0812b06"/><byline cb:type="other">冢孙 滋甫厚基陈氏 挍刊</byline> <lb ed="X" n="0869c07"/><lb ed="R092" n="0812b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0869c0701">金者。铁也。刚生金中。百炼不消。最坚利。能断壞万 <lb ed="X" n="0869c08"/><lb ed="R092" n="0812b08"/>物。譬如智慧。能断绝贪嗔痴一切顚倒之见。般若。 <lb ed="X" n="0869c09"/><lb ed="R092" n="0812b09"/>华言智慧。波罗蜜。华言到彼岸。花严说六波罗蜜。 <lb ed="X" n="0869c10"/><lb ed="R092" n="0812b10"/>一檀波罗蜜。即佈施。二尸波罗蜜。即持戒。三羼提 <lb ed="X" n="0869c11"/><lb ed="R092" n="0812b11"/>波罗蜜。即忍辱。四毘梨耶波蜜。即精进。五禅波罗 <lb ed="X" n="0869c12"/><lb ed="R092" n="0812b12"/>蜜。即禅定。六般若波罗蜜。即智慧。六者又名六度。 <lb ed="X" n="0869c13"/><lb ed="R092" n="0812b13"/>经者梵语修多罗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0869c14"/><lb ed="R092" n="0812b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0869c1401">姚秦三藏法师鸠摩罗什译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0869c15"/><lb ed="R092" n="0812b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0869c1501">姚秦。东晋孝武时小国也。先是符坚秦王。其子丕 <lb ed="X" n="0869c16"/><lb ed="R092" n="0812b16"/>称帝。为符秦。太元十一年後。秦王姚苌称帝。十九 <lb ed="X" n="0869c17"/><lb ed="R092" n="0812b17"/>年苌卒。太子兴即位。是为姚秦。三藏法师。谓通大 <lb ed="X" n="0869c18"/><lb ed="R092" n="0812b18"/>小乘经律论三藏法。为大众师也。梵语鸠摩罗<anchor xml:id="nkr_note_orig_0869001" n="0869001"/>什 <lb ed="X" n="0869c19"/><lb ed="R092" n="0813a01"/>婆。华言童寿。谓童子而有耆德。本天竺人。西域龟 <lb ed="X" n="0869c20"/><lb ed="R092" n="0813a02"/>兹王之甥也。七岁出家。日诵千偈。即明其旨。秦主 <lb ed="X" n="0869c21"/><lb ed="R092" n="0813a03"/>姚兴。延入<name role="" type="person">逍遥园</name>。翻译诸经。其教入中国。经皆梵 <lb ed="X" n="0869c22"/><lb ed="R092" n="0813a04"/>书。得历代西僧通华言者。译梵书为汉字。便中国 <lb ed="X" n="0869c23"/><lb ed="R092" n="0813a05"/>人讽诵。此经乃鸠摩罗什。所翻译也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0869c24"/><lb ed="R092" n="0813a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0869c2401">如是我闻一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name><note place="inline">至</note>洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0869c2401" n="0869c2401"/><anchor xml:id="beg0869c2401" n="0869c2401"/>已<anchor xml:id="end0869c2401"/>敷座而坐。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0870a" n="0870a"/> <lb ed="X" n="0870a01"/><lb ed="R092" n="0813a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0870a0101">梵语<persName>佛陀</persName>。华言觉者。说此经者。为释迦牟尼<persName>佛</persName>。梵 <lb ed="X" n="0870a02"/><lb ed="R092" n="0813a08"/>语释迦牟尼。华言能仁寂默。姓刹利氏。父<name role="" type="person">净饭王</name>。 <lb ed="X" n="0870a03"/><lb ed="R092" n="0813a09"/>母摩耶。于<name role="" type="person">周昭王</name>二十四年甲寅。四月初八日。自 <lb ed="X" n="0870a04"/><lb ed="R092" n="0813a10"/>摩耶右脇诞生。年十九出家。年三十成道。涅槃于 <lb ed="X" n="0870a05"/><lb ed="R092" n="0813a11"/>周穆王五十二年壬申。二月十五日。灭後一千一 <lb ed="X" n="0870a06"/><lb ed="R092" n="0813a12"/>十七年。教至中夏。即後汉永平十年戊辰岁也。如 <lb ed="X" n="0870a07"/><lb ed="R092" n="0813a13"/>是。统全经而言。我者。<persName>佛</persName>幼弟阿难自称也。梵语阿 <lb ed="X" n="0870a08"/><lb ed="R092" n="0813a14"/>难。华言庆喜。<name role="" type="person">净饭王</name>幼子。或云其姪。于<persName>佛</persName>成道日 <lb ed="X" n="0870a09"/><lb ed="R092" n="0813a15"/>生。擧国庆喜。故名。年二十出家。又十年。<persName>佛</persName>命为侍 <lb ed="X" n="0870a10"/><lb ed="R092" n="0813a16"/>者。<persName>佛</persName>涅槃时。阿难请问一切经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0870001" n="0870001"/>旨。当置何语。<persName>佛</persName>言 <lb ed="X" n="0870a11"/><lb ed="R092" n="0813a17"/>当置如是我闻。一时<persName>佛</persName>在某处。同某人。使天下後 <lb ed="X" n="0870a12"/><lb ed="R092" n="0813a18"/>世。知法有本源。非世人所可妄说也。<name role="" type="person">舍卫国</name>。是中 <lb ed="X" n="0870a13"/><lb ed="R092" n="0813b01"/>天竺波斯匿王之国。王太子名祇陀。树是祇陀所 <lb ed="X" n="0870a14"/><lb ed="R092" n="0813b02"/>施。故名祇树。<name role="" type="person">给孤独园</name>者。王之宰臣名须达拏。常 <lb ed="X" n="0870a15"/><lb ed="R092" n="0813b03"/>在此国赈济孤独贫人。人称为<name role="" type="person">给孤独</name>长者。涅槃 <lb ed="X" n="0870a16"/><lb ed="R092" n="0813b04"/>经云。须达长者。本舍卫人。初未知<persName>佛</persName>。为聘妇故。入 <lb ed="X" n="0870a17"/><lb ed="R092" n="0813b05"/>王<name role="" type="person">舍卫城</name>。因珊壇那。见<persName>佛</persName>生信。请归舍卫。<persName>佛</persName>令身 <lb ed="X" n="0870a18"/><lb ed="R092" n="0813b06"/>子选众居处。得祇陀园。长者问價。太子戏答。金布 <lb ed="X" n="0870a19"/><lb ed="R092" n="0813b07"/>地满。即当卖与。长者布金。太子感歎。遂与易地。地 <lb ed="X" n="0870a20"/><lb ed="R092" n="0813b08"/>所有树。幷以施<persName>佛</persName>。因立精舍。长者太子。交相发心。 <lb ed="X" n="0870a21"/><lb ed="R092" n="0813b09"/>故称<name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。比丘。华言乞士。乞食资身。乞 <lb ed="X" n="0870a22"/><lb ed="R092" n="0813b10"/>法资心。大比丘者。以通大乘言也。<persName>佛</persName>为三界之尊。 <lb ed="X" n="0870a23"/><lb ed="R092" n="0813b11"/>故称<persName>世尊</persName>。乞食者。<persName>佛</persName>是金轮王子。而自持钵乞食。 <lb ed="X" n="0870a24"/><lb ed="R092" n="0813b12"/>为欲教化众生。捨離憍慢也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0870b" n="0870b"/> <lb ed="X" n="0870b01"/><lb ed="R092" n="0813b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0870b0101">时长老须菩提<note place="inline">至</note>云何应住云何降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0870b02"/><lb ed="R092" n="0813b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0870b0201">长者。有齿德之称也。须菩提。华言善现。一言善言。 <lb ed="X" n="0870b03"/><lb ed="R092" n="0813b15"/>一云空生。其生之日。室家皆空。父母惊异。相师占 <lb ed="X" n="0870b04"/><lb ed="R092" n="0813b16"/>云。既善且吉。因名焉。为<persName>佛</persName>大弟子之一。长水经疏。 <lb ed="X" n="0870b05"/><lb ed="R092" n="0813b17"/>袒。肉袒也。西方俗仪。见王者必肉袒。示非敢有犯。 <lb ed="X" n="0870b06"/><lb ed="R092" n="0813b18"/><persName>佛</persName>教亦随用者。然此以表将荷大德之重担耳。肩 <lb ed="X" n="0870b07"/><lb ed="R092" n="0814a01"/>偏袒。膝著地。手合掌。皆彼国礼也。敬为入道之门。 <lb ed="X" n="0870b08"/><lb ed="R092" n="0814a02"/>凡事皆当敬。况欲领闻圣教乎。<persName>如来</persName>者。<persName>佛</persName>号也。谓 <lb ed="X" n="0870b09"/><lb ed="R092" n="0814a03"/>之如者。以其明则照无量世界。而无所蔽。慧则通 <lb ed="X" n="0870b10"/><lb ed="R092" n="0814a04"/>无量劫事。而无所碍。能变现为一切众生。而无所 <lb ed="X" n="0870b11"/><lb ed="R092" n="0814a05"/>不可。是诚自如者也。谓之来者。以真性随所而来 <lb ed="X" n="0870b12"/><lb ed="R092" n="0814a06"/>现。若人至诚祷告。则有感应。若欲为一切众生设 <lb ed="X" n="0870b13"/><lb ed="R092" n="0814a07"/>化。则现色身。皆其来者也。如者真性之本体。来者。 <lb ed="X" n="0870b14"/><lb ed="R092" n="0814a08"/>真性之应用也。护念付嘱。谓<persName>如来</persName>起慈悲心。卫护 <lb ed="X" n="0870b15"/><lb ed="R092" n="0814a09"/>眷念。俾信受是法。付委嘱讬俾奉行是法。须菩提 <lb ed="X" n="0870b16"/><lb ed="R092" n="0814a10"/>于大众听法之初。未遑他恤。唯愿<persName>如来</persName>起慈悲心。 <lb ed="X" n="0870b17"/><lb ed="R092" n="0814a11"/>为之护念付嘱也。菩萨。修道者之通称。梵语。菩提 <lb ed="X" n="0870b18"/><lb ed="R092" n="0814a12"/>萨埵。省文也。菩提。华言觉道。萨埵。华言大心众生。 <lb ed="X" n="0870b19"/><lb ed="R092" n="0814a13"/>以大心入<persName>佛</persName>道。故名菩萨。诸菩萨。乃指大众言之 <lb ed="X" n="0870b20"/><lb ed="R092" n="0814a14"/>也。阿。训无。耨多罗。训上。三。训正。藐。训等。菩提。训觉。 <lb ed="X" n="0870b21"/><lb ed="R092" n="0814a15"/>言无上正<persName>等正觉</persName>。廣大包含。无以复加。故曰无上。 <lb ed="X" n="0870b22"/><lb ed="R092" n="0814a16"/>灵蠢同具。高下平等。故曰正等。万理全备。圆明普 <lb ed="X" n="0870b23"/><lb ed="R092" n="0814a17"/>照。故曰正觉。云何应住。谓当住于何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0870002" n="0870002"/>虑也。云何降 <lb ed="X" n="0870b24"/><lb ed="R092" n="0814a18"/>伏其心。谓当如何降伏此妄思心也。僧若讷曰。须 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0870c" n="0870c"/> <lb ed="X" n="0870c01"/><lb ed="R092" n="0814b01"/>菩提正发此二问。一问众生发无上心。欲求般若。 <lb ed="X" n="0870c02"/><lb ed="R092" n="0814b02"/>云何以安住谛理。二问降伏惑心。云何以折摄散 <lb ed="X" n="0870c03"/><lb ed="R092" n="0814b03"/>乱。一经所说。不出此住降而<anchor xml:id="nkr_note_add_0870c0301" n="0870c0301"/><anchor xml:id="beg0870c0301" n="0870c0301"/>已<anchor xml:id="end0870c0301"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0870c04"/><lb ed="R092" n="0814b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0870c0401"><persName>佛</persName>言善哉善哉须菩提<note place="inline">至</note>唯然<persName>世尊</persName>愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0870c05"/><lb ed="R092" n="0814b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0870c0501">善哉者。歎其问之切也。谛审也。如是者。指下文所 <lb ed="X" n="0870c06"/><lb ed="R092" n="0814b06"/>言也。唯。应之速也。然。是其言也。愿乐欲闻者。须菩 <lb ed="X" n="0870c07"/><lb ed="R092" n="0814b07"/>提喜之甚。而不觉其词之复也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0870c08"/><lb ed="R092" n="0814b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0870c0801"><persName>佛</persName>告须菩提菩萨摩诃萨<note place="inline">至</note>寿者相即非菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0870c09"/><lb ed="R092" n="0814b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0870c0901">此段说降心。先言降而後言住者。犹言。先去私而 <lb ed="X" n="0870c10"/><lb ed="R092" n="0814b10"/>後存理也。然说降而住即在其中。摩诃。华言大也。 <lb ed="X" n="0870c11"/><lb ed="R092" n="0814b11"/>卵生。为鱼鸟龟蛇一类。胎生。为人畜龙仙一类。湿 <lb ed="X" n="0870c12"/><lb ed="R092" n="0814b12"/>生。为含蠢蠕动一类。化生。为转蜕飞行一类。有色。 <lb ed="X" n="0870c13"/><lb ed="R092" n="0814b13"/>为休咎精明一类。无色。为空散消沉一类。有想。为 <lb ed="X" n="0870c14"/><lb ed="R092" n="0814b14"/>鬼神精灵一类。无想。为精神化为土木金石一类。 <lb ed="X" n="0870c15"/><lb ed="R092" n="0814b15"/>非有想非无想。是槪指楞严经所云。诸天人不了 <lb ed="X" n="0870c16"/><lb ed="R092" n="0814b16"/>妙觉明心。妄随七趣沉溺。補特伽罗者而言。涅槃。 <lb ed="X" n="0870c17"/><lb ed="R092" n="0814b17"/>华言圆寂。无馀涅槃。即楞严所谓大涅槃。一切修 <lb ed="X" n="0870c18"/><lb ed="R092" n="0814b18"/>行者之所依归。僧宗密疏抄云。不生为涅。不灭为 <lb ed="X" n="0870c19"/><lb ed="R092" n="0815a01"/>槃。是圆满淸净。能所全消。超脱轮迴。出離生死。即 <lb ed="X" n="0870c20"/><lb ed="R092" n="0815a02"/>究竟到彼岸地位。误认为死。则大谬矣。涅槃有四。 <lb ed="X" n="0870c21"/><lb ed="R092" n="0815a03"/>一自性涅槃。凡圣共有。二无住涅槃。诸<persName>佛</persName>应化。三 <lb ed="X" n="0870c22"/><lb ed="R092" n="0815a04"/>有馀涅槃。小果只断三界见思。未脱无明。四无馀 <lb ed="X" n="0870c23"/><lb ed="R092" n="0815a05"/>涅槃。<anchor xml:id="nkr_note_add_0870c2301" n="0870c2301"/><anchor xml:id="beg0870c2301" n="0870c2301"/>已<anchor xml:id="end0870c2301"/>脱尽。故曰无馀也。灭者。灭尽愚痴烦恼。度 <lb ed="X" n="0870c24"/><lb ed="R092" n="0815a06"/>者。度脱生死苦海。净名经云。一切众生。本性常灭。 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0871a" n="0871a"/> <lb ed="X" n="0871a01"/><lb ed="R092" n="0815a07"/>不复更灭。六祖慧能壇经云。自性自度。名为真度。 <lb ed="X" n="0871a02"/><lb ed="R092" n="0815a08"/>文殊菩萨问<persName>世尊</persName>。实无众生得灭度者如何。<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0871a03"/><lb ed="R092" n="0815a09"/>曰。性本淸净。无生无灭。故无众生得灭度。无涅槃 <lb ed="X" n="0871a04"/><lb ed="R092" n="0815a10"/>可到。此皆归之众生。而<persName>佛</persName>不以为功也。相。形迹也。 <lb ed="X" n="0871a05"/><lb ed="R092" n="0815a11"/>六祖曰。修行人亦有四相。心有所能。轻慢众生。名 <lb ed="X" n="0871a06"/><lb ed="R092" n="0815a12"/>我相。自恃持戒。轻破戒者。名人相。厌三涂苦。愿生 <lb ed="X" n="0871a07"/><lb ed="R092" n="0815a13"/>诸天。是众生相。心爱长年。而勤修福业。法执不忘。 <lb ed="X" n="0871a08"/><lb ed="R092" n="0815a14"/>是寿者相。有四相即是众生。无四相即是<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871a09"/><lb ed="R092" n="0815a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871a0901">复次须菩提菩萨于法<note place="inline">至</note>菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871a10"/><lb ed="R092" n="0815a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871a1001">复次。谓再偏次<persName>佛</persName>与须菩提答问之言也。此段说 <lb ed="X" n="0871a11"/><lb ed="R092" n="0815a17"/>住心也。然说住而降即在其中。无所住者。心不执 <lb ed="X" n="0871a12"/><lb ed="R092" n="0815a18"/>著。须菩提。问住心。<persName>佛</persName>教以不住为住也。佈施。谓以 <lb ed="X" n="0871a13"/><lb ed="R092" n="0815b01"/>灭度众生之法佈施也。眼耳鼻舌身意。为六根。色 <lb ed="X" n="0871a14"/><lb ed="R092" n="0815b02"/>声香味触法。为六尘。触字包得廣。凡身所应接皆 <lb ed="X" n="0871a15"/><lb ed="R092" n="0815b03"/>是。法犹谚云方法。凡意所计划皆是。福者德之施。 <lb ed="X" n="0871a16"/><lb ed="R092" n="0815b04"/>德者福之本。凡夫六根不净。贪是六尘。以快其欲。 <lb ed="X" n="0871a17"/><lb ed="R092" n="0815b05"/>一不如其欲。则必佈施以求满其欲。有所住而佈 <lb ed="X" n="0871a18"/><lb ed="R092" n="0815b06"/>施者然也。菩萨受知<persName>如来</persName>无相教法。无诸欲之求。 <lb ed="X" n="0871a19"/><lb ed="R092" n="0815b07"/>无能施之心。但以法施利益众生。如水行地中。无 <lb ed="X" n="0871a20"/><lb ed="R092" n="0815b08"/>有<g ref="#CB15145">罣</g>碍。无所住行佈施者然也。不也<persName>世尊</persName>。须菩提 <lb ed="X" n="0871a21"/><lb ed="R092" n="0815b09"/>既答而复呼之尊而亲之之意。後仿此。<name role="" type="person">谢灵运</name>曰。 <lb ed="X" n="0871a22"/><lb ed="R092" n="0815b10"/>圣言无谬。理不可越。<anchor xml:id="nkr_note_add_0871a2201" n="0871a2201"/><anchor xml:id="beg0871a2201" n="0871a2201"/>但<anchor xml:id="end0871a2201"/>当如<persName>佛</persName>所教而安心耳。按 <lb ed="X" n="0871a23"/><lb ed="R092" n="0815b11"/>如所教住。即楞伽经所云。以不住法名住也。以上 <lb ed="X" n="0871a24"/><lb ed="R092" n="0815b12"/>三段。全经大旨<anchor xml:id="nkr_note_add_0871a2401" n="0871a2401"/><anchor xml:id="beg0871a2401" n="0871a2401"/>已<anchor xml:id="end0871a2401"/>括。後乃细论条目。层层推究其 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0871b" n="0871b"/> <lb ed="X" n="0871b01"/><lb ed="R092" n="0815b13"/>蕴也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871b02"/><lb ed="R092" n="0815b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871b0201">须菩提于意云何<note place="inline">至</note>所说身相即非身相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871b03"/><lb ed="R092" n="0815b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871b0301">身相即色身。得见<persName>如来</persName>。谓得见法身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871b04"/><lb ed="R092" n="0815b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871b0401"><persName>佛</persName>告须菩提凡有所相<note place="inline">至</note>若见诸相非相即见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871b05"/><lb ed="R092" n="0815b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871b0501">凡有所相。皆是虚妄四句。经中最要语。即名四句 <lb ed="X" n="0871b06"/><lb ed="R092" n="0815b18"/>偈。即下文所称章句。以上二段。须菩提领悟身相 <lb ed="X" n="0871b07"/><lb ed="R092" n="0816a01"/>非相。而<persName>佛</persName>即推扩告之也。即见<persName>如来</persName>。谓即见自心 <lb ed="X" n="0871b08"/><lb ed="R092" n="0816a02"/>之<persName>如来</persName>。所谓雲雾<anchor xml:id="nkr_note_orig_0871001" n="0871001"/>揆。而靑天见。欲念净而天理存 <lb ed="X" n="0871b09"/><lb ed="R092" n="0816a03"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871b10"/><lb ed="R092" n="0816a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871b1001">须菩提白<persName>佛</persName>言<persName>世尊</persName><note place="inline">至</note>法尙应捨何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871b11"/><lb ed="R092" n="0816a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871b1101">此段。乃<persName>佛</persName>奖劝学者婆心处。即护念也。通经皆护 <lb ed="X" n="0871b12"/><lb ed="R092" n="0816a06"/>念。此其显云。智度论云。<persName>佛</persName>法大海。信为能入。盖实 <lb ed="X" n="0871b13"/><lb ed="R092" n="0816a07"/>信者。实谛之阶也。净不杂也。僧若讷曰。法相者有 <lb ed="X" n="0871b14"/><lb ed="R092" n="0816a08"/>见也。非法相者。无见也。捨二边之著。故云无也。心 <lb ed="X" n="0871b15"/><lb ed="R092" n="0816a09"/>之所之即谓取。取则成著。以是義故者。即不住相 <lb ed="X" n="0871b16"/><lb ed="R092" n="0816a10"/>之義也。如筏喩者。筏编竹以渡水者。喩人藉<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0871b17"/><lb ed="R092" n="0816a11"/>可以到彼岸也。傅大士曰。渡河须用筏。到岸不须 <lb ed="X" n="0871b18"/><lb ed="R092" n="0816a12"/>船。此言尽之矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871b19"/><lb ed="R092" n="0816a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871b1901">须菩提于意何<note place="inline">至</note>皆以无为法而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871b20"/><lb ed="R092" n="0816a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871b2001">谢曰。非法。则不有。非非法。则不无。有无幷无。理之 <lb ed="X" n="0871b21"/><lb ed="R092" n="0816a15"/>极也。按此即印无法相亦无非法相之言也。贤者。 <lb ed="X" n="0871b22"/><lb ed="R092" n="0816a16"/>菩萨。阿罗汉。声闻缘觉众。皆是。圣。即<persName>佛</persName>也。无为法 <lb ed="X" n="0871b23"/><lb ed="R092" n="0816a17"/>者。顺真性之自然。无所作为也。须菩提知得无为 <lb ed="X" n="0871b24"/><lb ed="R092" n="0816a18"/>法。真是悟道深处。譬如为善欲以得福。不为恶恐 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0871c" n="0871c"/> <lb ed="X" n="0871c01"/><lb ed="R092" n="0816b01"/>其获祸。皆有为也。唯以理当为善。不应为恶。纵善 <lb ed="X" n="0871c02"/><lb ed="R092" n="0816b02"/>而获祸。在所必为。恶而倖福。在所不为。直坚心以 <lb ed="X" n="0871c03"/><lb ed="R092" n="0816b03"/>行之而<anchor xml:id="nkr_note_add_0871c0301" n="0871c0301"/><anchor xml:id="beg0871c0301" n="0871c0301"/>已<anchor xml:id="end0871c0301"/>。有差别者贤。则无诤三昧。圣。则如如不 <lb ed="X" n="0871c04"/><lb ed="R092" n="0816b04"/>动也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871c05"/><lb ed="R092" n="0816b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871c0501">须菩提于意云何<note place="inline">至</note>是故<persName>如来</persName>说福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871c06"/><lb ed="R092" n="0816b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871c0601">以上二段。是须菩提便悟处。释典。以此世界之外。 <lb ed="X" n="0871c07"/><lb ed="R092" n="0816b07"/>更有无数世界。统曰大千世界。心地观经註曰。如 <lb ed="X" n="0871c08"/><lb ed="R092" n="0816b08"/>一须弥。一日月星辰。一四大洲。一六欲。上有初禅 <lb ed="X" n="0871c09"/><lb ed="R092" n="0816b09"/>天覆之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0871c0901" n="0871c0901"/><anchor xml:id="beg0871c0901" n="0871c0901"/>但<anchor xml:id="end0871c0901"/>言小世界。不得言千。如是一千小世界。 <lb ed="X" n="0871c10"/><lb ed="R092" n="0816b10"/>上覆二禅。为小千世界。如是一千小世界。上覆三 <lb ed="X" n="0871c11"/><lb ed="R092" n="0816b11"/>禅。为一中千世界。如是一千中千世界。上覆四禅。 <lb ed="X" n="0871c12"/><lb ed="R092" n="0816b12"/>为一大千世界。楞严经曰。世为迁流。界为方位。十 <lb ed="X" n="0871c13"/><lb ed="R092" n="0816b13"/>方为界。过去未来现在为世。此佈施为财施。七宝 <lb ed="X" n="0871c14"/><lb ed="R092" n="0816b14"/>者。金银琉璃珊瑚玛硓珍珠玻璃也。福德者。事福 <lb ed="X" n="0871c15"/><lb ed="R092" n="0816b15"/>也。福德性者。理福也。谢曰。福德非性。所以因缘增 <lb ed="X" n="0871c16"/><lb ed="R092" n="0816b16"/>多。多则易著。故即遣之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871c17"/><lb ed="R092" n="0816b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871c1701">若复有人于此经中受持<note place="inline">至</note>所谓<persName>佛</persName>法者即非<persName>佛</persName>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871c18"/><lb ed="R092" n="0816b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871c1801">此一段。<persName>佛</persName>言也。偈。释氏诗词也。所谓<persName>佛</persName>法非法。随 <lb ed="X" n="0871c19"/><lb ed="R092" n="0817a01"/>说随扫。一部经如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871c20"/><lb ed="R092" n="0817a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0871c2001">须菩提于意云何<note place="inline">至</note>须菩提是乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0871c21"/><lb ed="R092" n="0817a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0871c2101">此段乃入道次第。而须菩提即以自证也。须陀洹。 <lb ed="X" n="0871c22"/><lb ed="R092" n="0817a04"/>华言入流。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0871c2201" n="0871c2201"/><anchor xml:id="beg0871c2201" n="0871c2201"/>已<anchor xml:id="end0871c2201"/>入圣贤之流果者。譬犹木之有实。 <lb ed="X" n="0871c23"/><lb ed="R092" n="0817a05"/>孙氏彙纂云此声闻初果自声教而悟者曰声闻。 <lb ed="X" n="0871c24"/><lb ed="R092" n="0817a06"/>能逆凡流故入圣流。但未尽六根虚习。故仅为初 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0872a" n="0872a"/> <lb ed="X" n="0872a01"/><lb ed="R092" n="0817a07"/>果。斯陀含。华言一往来。谓一往天上。一来人间。便 <lb ed="X" n="0872a02"/><lb ed="R092" n="0817a08"/>得涅槃。实无往来者。无往来之念也。孙氏云。此声 <lb ed="X" n="0872a03"/><lb ed="R092" n="0817a09"/>闻第二果。比入流又高一层阿那<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a0301" n="0872a0301"/><anchor xml:id="beg0872a0301" n="0872a0301"/>含<anchor xml:id="end0872a0301"/>。华言不来。<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a0302" n="0872a0302"/><anchor xml:id="beg0872a0302" n="0872a0302"/>已<anchor xml:id="end0872a0302"/> <lb ed="X" n="0872a04"/><lb ed="R092" n="0817a10"/>断欲界思惑尽直生四禅天上。不来欲界受生。故 <lb ed="X" n="0872a05"/><lb ed="R092" n="0817a11"/>曰不来。实无不来者。亦是无不来之念。孙氏云。本 <lb ed="X" n="0872a06"/><lb ed="R092" n="0817a12"/>性淸净光明。真空无我。不见可欲。本无欲界。故实。 <lb ed="X" n="0872a07"/><lb ed="R092" n="0817a13"/>无不来也。此声闻第三果比尙有往来又高一级。 <lb ed="X" n="0872a08"/><lb ed="R092" n="0817a14"/>阿罗汉。华言无生。人法俱空。<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a0801" n="0872a0801"/><anchor xml:id="beg0872a0801" n="0872a0801"/>已<anchor xml:id="end0872a0801"/>证涅槃。声闻之道。 <lb ed="X" n="0872a09"/><lb ed="R092" n="0817a15"/>至此圆满<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a0901" n="0872a0901"/><anchor xml:id="beg0872a0901" n="0872a0901"/>已<anchor xml:id="end0872a0901"/>极。故不名果而名道谢云阿罗汉者 <lb ed="X" n="0872a10"/><lb ed="R092" n="0817a16"/>无生也。相灭生尽。谓之无生。若有计念。则见我人 <lb ed="X" n="0872a11"/><lb ed="R092" n="0817a17"/>起相也。黄成辨云。实无有法。尘心净尽。无法可学 <lb ed="X" n="0872a12"/><lb ed="R092" n="0817a18"/>也。孙氏云。此果断三界见思。烦恼俱尽。又曰四果 <lb ed="X" n="0872a13"/><lb ed="R092" n="0817b01"/>人。俱无得果之心。可见圣贤。皆以无为法。全不住 <lb ed="X" n="0872a14"/><lb ed="R092" n="0817b02"/>相矣。但四果只是了一身。不度众生。<persName>佛</persName>门谓之小 <lb ed="X" n="0872a15"/><lb ed="R092" n="0817b03"/>乘。诤者。争也。尘念欲行。道念欲遣。如水火不相合。 <lb ed="X" n="0872a16"/><lb ed="R092" n="0817b04"/>两念相争也。无诤。则理欲俱忘。一念不起。心无生 <lb ed="X" n="0872a17"/><lb ed="R092" n="0817b05"/>灭去来。唯有本觉常明。故名无诤三昧。三昧。华言 <lb ed="X" n="0872a18"/><lb ed="R092" n="0817b06"/>正定。六祖曰。三昧梵音正受。亦云正见。远離九十 <lb ed="X" n="0872a19"/><lb ed="R092" n="0817b07"/>五种邪见。是名正见。阿兰那。华言寂静。阿兰那行 <lb ed="X" n="0872a20"/><lb ed="R092" n="0817b08"/>者。即是淸净行。徐士英曰。<persName>佛</persName>所说四果。自有等级。 <lb ed="X" n="0872a21"/><lb ed="R092" n="0817b09"/>第一云。不入色声香味触法。则是知欲当避。此果 <lb ed="X" n="0872a22"/><lb ed="R092" n="0817b10"/>之初生。第二云。一往来。则是蹈欲境不再。此果之 <lb ed="X" n="0872a23"/><lb ed="R092" n="0817b11"/>方硕。第三云。不来。则是去欲境如遗。此果之<anchor xml:id="nkr_note_add_0872a2301" n="0872a2301"/><anchor xml:id="beg0872a2301" n="0872a2301"/>已<anchor xml:id="end0872a2301"/>熟。 <lb ed="X" n="0872a24"/><lb ed="R092" n="0817b12"/>第四云。離欲。则是脱然无纤欲可除。此果之既收 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0872b" n="0872b"/> <lb ed="X" n="0872b01"/><lb ed="R092" n="0817b13"/>以此观之。亦是下学上达处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872b02"/><lb ed="R092" n="0817b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872b0201"><persName>佛</persName>告须菩提于意云何<note place="inline">至</note>即非莊严是名莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872b03"/><lb ed="R092" n="0817b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872b0301">燃灯<persName>佛</persName>。是<persName>世尊</persName>授记之师。生时有光于眼耳口鼻 <lb ed="X" n="0872b04"/><lb ed="R092" n="0817b16"/>有孔中放出。如灯之明。故号燃灯。明心见性。乃是 <lb ed="X" n="0872b05"/><lb ed="R092" n="0817b17"/>有法而非法。得无所得。故曰于法实无所得也。莊 <lb ed="X" n="0872b06"/><lb ed="R092" n="0817b18"/>严<persName>佛</persName>土。是从境说。答亦从境说。谈境正所以征心。 <lb ed="X" n="0872b07"/><lb ed="R092" n="0818a01"/>六祖云。本来无一物。何处惹尘埃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872b08"/><lb ed="R092" n="0818a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872b0801">是故须菩提诸菩萨摩诃萨<note place="inline">至</note>应无所住而生其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872b09"/><lb ed="R092" n="0818a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872b0901">以上二段。云云。千经万典。大指会归于此。盖有所 <lb ed="X" n="0872b10"/><lb ed="R092" n="0818a04"/>住而生心。便是堕外道。无所住而不生心。便是断 <lb ed="X" n="0872b11"/><lb ed="R092" n="0818a05"/>灭。稍有错误。毫<g ref="#CB12530">厘</g>千里。迷则<persName>佛</persName>众生。悟则众生<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0872b12"/><lb ed="R092" n="0818a06"/>也。五祖宏忍为六祖说金刚经。至应无所住而生 <lb ed="X" n="0872b13"/><lb ed="R092" n="0818a07"/>其心。六祖言下大悟。乃言何期自性。本自淸净。何 <lb ed="X" n="0872b14"/><lb ed="R092" n="0818a08"/>期自性。本不生灭。何期自性。本自具足。何期自性。 <lb ed="X" n="0872b15"/><lb ed="R092" n="0818a09"/>本无摇动。五祖曰不识本心。学法无益。若言下识 <lb ed="X" n="0872b16"/><lb ed="R092" n="0818a10"/>自本心。见自本性。即名夫丈天人。以上二段。言法 <lb ed="X" n="0872b17"/><lb ed="R092" n="0818a11"/>本于心。非有所得。莊严在心。不于<persName>佛</persName>土。然则诸菩 <lb ed="X" n="0872b18"/><lb ed="R092" n="0818a12"/>萨。唯当明此心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0872b1801" n="0872b1801"/><anchor xml:id="beg0872b1801" n="0872b1801"/>已<anchor xml:id="end0872b1801"/>。应无所住而生其心一句。是 <lb ed="X" n="0872b19"/><lb ed="R092" n="0818a13"/><persName>世尊</persName>传授心法点睛处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872b20"/><lb ed="R092" n="0818a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872b2001">须菩提譬如有人<note place="inline">至</note><persName>佛</persName>说非身是名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872b21"/><lb ed="R092" n="0818a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872b2101">须弥华言高妙。此山在四天下之中。高廣三百三 <lb ed="X" n="0872b22"/><lb ed="R092" n="0818a16"/>十六万里。日月绕山而行。以为昼夜。由此分四面 <lb ed="X" n="0872b23"/><lb ed="R092" n="0818a17"/>为四天下。其上有<name role="" type="person">三十三天</name>。为山之至大者。故称 <lb ed="X" n="0872b24"/><lb ed="R092" n="0818a18"/>山王。非身者。法身也。真心也。一切有形相。当无不 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0872c" n="0872c"/> <lb ed="X" n="0872c01"/><lb ed="R092" n="0818b01"/>壞。唯真性无形相。故无得而壞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872c02"/><lb ed="R092" n="0818b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872c0201">须菩提如恒河中所有沙数<note place="inline">至</note>而此福德勝前福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872c03"/><lb ed="R092" n="0818b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872c0301">恒河西天竺之河。从阿耨地东流出。周迴四十里。 <lb ed="X" n="0872c04"/><lb ed="R092" n="0818b04"/>沙细如面。<persName>佛</persName>多在此处说法。故取以为喩。僧肇曰 <lb ed="X" n="0872c05"/><lb ed="R092" n="0818b05"/>良由施福。是染沉溺三有。持经福净。超陞彼岸。是 <lb ed="X" n="0872c06"/><lb ed="R092" n="0818b06"/>故勝也。以上二段言非身喩大身。无为福勝有为 <lb ed="X" n="0872c07"/><lb ed="R092" n="0818b07"/>福也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872c08"/><lb ed="R092" n="0818b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872c0801">复次须菩提随说是经<note place="inline">至</note>即为有<persName>佛</persName>若尊重弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872c09"/><lb ed="R092" n="0818b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872c0901">天者。十八天人之类。人者。槪僧俗而言。阿修罗。即 <lb ed="X" n="0872c10"/><lb ed="R092" n="0818b10"/>卵胎化湿诸生。谢云封殡法身谓之塔。树像虚空 <lb ed="X" n="0872c11"/><lb ed="R092" n="0818b11"/>谢之庙。圣体神仪。全在四句。献供致敬。宜尽厥心 <lb ed="X" n="0872c12"/><lb ed="R092" n="0818b12"/>也。六祖曰。所在之处。见人即说是经。常行无所得 <lb ed="X" n="0872c13"/><lb ed="R092" n="0818b13"/>心。即此身中。有<persName>如来</persName>全身舍利。故言如<persName>佛</persName>塔庙。心 <lb ed="X" n="0872c14"/><lb ed="R092" n="0818b14"/>淸净而说是经。令诸听者。除迷妄心。悟得本来<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0872c15"/><lb ed="R092" n="0818b15"/>性。常行真实感得天人阿修罗人非人等。皆来供 <lb ed="X" n="0872c16"/><lb ed="R092" n="0818b16"/>养持经之人也。又曰自心诵得此经。自心解得经 <lb ed="X" n="0872c17"/><lb ed="R092" n="0818b17"/>義。自心体得无著无相之理。所在之处常修<persName>佛</persName>行。 <lb ed="X" n="0872c18"/><lb ed="R092" n="0818b18"/>即自心是<persName>佛</persName>。故言所在之处。即为有<persName>佛</persName>。僧若讷曰。 <lb ed="X" n="0872c19"/><lb ed="R092" n="0819a01"/>经者。即法宝也。即为有<persName>佛</persName>。即<persName>佛</persName>宝也。若尊重弟子。 <lb ed="X" n="0872c20"/><lb ed="R092" n="0819a02"/>即僧宝也。经典所在之处。即三宝共居也。此段归 <lb ed="X" n="0872c21"/><lb ed="R092" n="0819a03"/>重经典。领起下文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872c22"/><lb ed="R092" n="0819a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0872c2201">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言<persName>世尊</persName><note place="inline">至</note>是名般若波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0872c23"/><lb ed="R092" n="0819a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0872c2301">至此说明经名。颜柄曰。妙明本性。湛若大虚。体既 <lb ed="X" n="0872c24"/><lb ed="R092" n="0819a06"/>尙无。何名之有。<persName>如来</persName>恐人生断灭见。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0872c2401" n="0872c2401"/><anchor xml:id="beg0872c2401" n="0872c2401"/>已<anchor xml:id="end0872c2401"/>而强 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0873a" n="0873a"/> <lb ed="X" n="0873a01"/><lb ed="R092" n="0819a07"/>安是名也。所以傅大士颂云。恐人生断灭。权且立 <lb ed="X" n="0873a02"/><lb ed="R092" n="0819a08"/>虚名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873a03"/><lb ed="R092" n="0819a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873a0301">须菩提于意云何<note place="inline">至</note>非世界是名世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873a04"/><lb ed="R092" n="0819a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873a0401">谓<persName>佛</persName>有说法则可。谓<persName>佛</persName>有所说则不可。玩所字。便 <lb ed="X" n="0873a05"/><lb ed="R092" n="0819a11"/>有造作的意思。陈雄曰。<persName>世尊</persName>答文文殊曰。在世離 <lb ed="X" n="0873a06"/><lb ed="R092" n="0819a12"/>世。在尘離尘。是为究竟法。此言非微尘。非世界。即 <lb ed="X" n="0873a07"/><lb ed="R092" n="0819a13"/>離尘離世也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873a08"/><lb ed="R092" n="0819a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873a0801">须菩提于意云何<note place="inline">至</note>即是非相是名三十二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873a09"/><lb ed="R092" n="0819a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873a0901"><name role="" type="person">王日休</name>曰。以上二段云云。三十二相者。般若经曰。 <lb ed="X" n="0873a10"/><lb ed="R092" n="0819a16"/><persName>如来</persName>足下有平满相。一。足下千福轮文。无不圆满。 <lb ed="X" n="0873a11"/><lb ed="R092" n="0819a17"/>二。手足幷皆柔软。如兜罗绵。三。两足一二指间。犹 <lb ed="X" n="0873a12"/><lb ed="R092" n="0819a18"/>如雁王。文同绮画。四。手足诸指。圆满纤长可爱。五。 <lb ed="X" n="0873a13"/><lb ed="R092" n="0819b01"/>足跟廣长圆满。与趺相称。六。足趺修高光满。与足 <lb ed="X" n="0873a14"/><lb ed="R092" n="0819b02"/>跟相称。七。双腨渐须纤如鹿王腨。八。双臂平立摩 <lb ed="X" n="0873a15"/><lb ed="R092" n="0819b03"/>膝。如象王鼻。九。阴相藏密。十。毛孔各一毛生。绀靑 <lb ed="X" n="0873a16"/><lb ed="R092" n="0819b04"/>婉转。十一。发毛右旋婉转。十二。身皮细薄润滑。垢 <lb ed="X" n="0873a17"/><lb ed="R092" n="0819b05"/>水不住。十三。身皮金色晃耀。诸宝莊严。十四。两足 <lb ed="X" n="0873a18"/><lb ed="R092" n="0819b06"/>两掌中颈双肩。七处充满。十五。肩项圆满殊妙。十 <lb ed="X" n="0873a19"/><lb ed="R092" n="0819b07"/>六。膊腋悉皆充实。十七。容仪洪满端直。十八。身相 <lb ed="X" n="0873a20"/><lb ed="R092" n="0819b08"/>修廣端严。十九。依相量等圆满。二十。额臆幷身上 <lb ed="X" n="0873a21"/><lb ed="R092" n="0819b09"/>半。威容廣大。如狮子王。二十一。常见面各一寻。二 <lb ed="X" n="0873a22"/><lb ed="R092" n="0819b10"/>十二。齿相四十齐平。净密根深。白逾珂雪。二十三。 <lb ed="X" n="0873a23"/><lb ed="R092" n="0819b11"/>四牙鲜白锋利。二十四。常得味中上味。二十五。舌 <lb ed="X" n="0873a24"/><lb ed="R092" n="0819b12"/>相薄净廣长能覆面轮至耳发际。二十六。梵奇词 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0873b" n="0873b"/> <lb ed="X" n="0873b01"/><lb ed="R092" n="0819b13"/>韵和雅。随众多少。无不等闻。二十七。眼睫犹若牛 <lb ed="X" n="0873b02"/><lb ed="R092" n="0819b14"/>王。绀靑齐整。二十八。眼睛绀靑鲜白红环。二十九。 <lb ed="X" n="0873b03"/><lb ed="R092" n="0819b15"/>面轮其犹满月。眉相皎净。如天帝弓。三十。眉间有 <lb ed="X" n="0873b04"/><lb ed="R092" n="0819b16"/>白毫相。柔软如绵。白逾珂雪。三十一。顶上有乌瑟 <lb ed="X" n="0873b05"/><lb ed="R092" n="0819b17"/>腻沙。高显周围。犹如天盖。三十二。<name role="" type="person">王日休</name>曰以上 <lb ed="X" n="0873b06"/><lb ed="R092" n="0819b18"/>二段。大意谓细而微尘。大而世界。妙而<persName>佛</persName>之色身。 <lb ed="X" n="0873b07"/><lb ed="R092" n="0820a01"/>皆为虚妄。但有名而<anchor xml:id="nkr_note_add_0873b0701" n="0873b0701"/><anchor xml:id="beg0873b0701" n="0873b0701"/>已<anchor xml:id="end0873b0701"/>。唯真性为真实。是以自古 <lb ed="X" n="0873b08"/><lb ed="R092" n="0820a02"/>及今。无变无壞。彼三者。则有壞故也。按所云三十 <lb ed="X" n="0873b09"/><lb ed="R092" n="0820a03"/>二相。似属复踏。但无可考。今姑存之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873b10"/><lb ed="R092" n="0820a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873b1001">须菩提若有善男子<note place="inline">至</note>離一切相即名诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873b11"/><lb ed="R092" n="0820a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873b1101">此段乃须菩提深赞<persName>佛</persName>法以勉人处。涕泪非泣者 <lb ed="X" n="0873b12"/><lb ed="R092" n="0820a06"/>以如是甚深经典。痛闻之不早也。陈曰。性中具如 <lb ed="X" n="0873b13"/><lb ed="R092" n="0820a07"/>来法身。夫是之谓生实相。经以福兼德言者屡矣。 <lb ed="X" n="0873b14"/><lb ed="R092" n="0820a08"/>而此独言功德。是功成果满之时。则其福为不足 <lb ed="X" n="0873b15"/><lb ed="R092" n="0820a09"/>道。所以壇经有功德在法身中。非在相福之句。前 <lb ed="X" n="0873b16"/><lb ed="R092" n="0820a10"/><persName>佛</persName>云若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。此云。離一切相。即 <lb ed="X" n="0873b17"/><lb ed="R092" n="0820a11"/>名诸<persName>佛</persName>。是须菩提与<persName>佛</persName>印证处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873b18"/><lb ed="R092" n="0820a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873b1801"><persName>佛</persName>告须菩提如是如是<note place="inline">至</note>是名忍辱波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873b19"/><lb ed="R092" n="0820a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873b1901">此段<persName>佛</persName>随擧佈施。及忍辱波罗。蜜以示人。僧肇曰。 <lb ed="X" n="0873b20"/><lb ed="R092" n="0820a14"/>得大乘闻慧解。一往闻经。身无惧相。故名不惊。得 <lb ed="X" n="0873b21"/><lb ed="R092" n="0820a15"/>大乘思慧解。深信不疑。故名不怖。得大乘修慧解。 <lb ed="X" n="0873b22"/><lb ed="R092" n="0820a16"/>顺教修行。终不有谤。故名不畏。疏抄云。何以故者。 <lb ed="X" n="0873b23"/><lb ed="R092" n="0820a17"/>显因中最勝。明标第一波罗蜜者。有十种。一佈施 <lb ed="X" n="0873b24"/><lb ed="R092" n="0820a18"/>二持戒。三忍辱。四精进。五禅定。六智慧。七慈。八悲。 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0873c" n="0873c"/> <lb ed="X" n="0873c01"/><lb ed="R092" n="0820b01"/>九方便。十不退。今言第一波罗蜜者即佈施波罗 <lb ed="X" n="0873c02"/><lb ed="R092" n="0820b02"/>蜜。何故独言佈施第一。曰佈施者。通摄万行。直至 <lb ed="X" n="0873c03"/><lb ed="R092" n="0820b03"/>菩提。尙行佈施。因佈施资生众善。言非者。恐有能 <lb ed="X" n="0873c04"/><lb ed="R092" n="0820b04"/>所之名。先拂去能名。行无住相施者。故曰是名第 <lb ed="X" n="0873c05"/><lb ed="R092" n="0820b05"/>一波罗蜜者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873c06"/><lb ed="R092" n="0820b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873c0601">何以故须菩提如我昔为<note place="inline">至</note>无众生相无寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873c07"/><lb ed="R092" n="0820b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873c0701">此段<persName>佛</persName>以现身说法。证忍辱波罗蜜也。歌利。华言 <lb ed="X" n="0873c08"/><lb ed="R092" n="0820b08"/>极恶。<persName>如来</persName>昔因中。证初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0873c0801" n="0873c0801"/><anchor xml:id="beg0873c0801" n="0873c0801"/>已<anchor xml:id="end0873c0801"/>。山居修道。王带宫女 <lb ed="X" n="0873c09"/><lb ed="R092" n="0820b09"/>出猎。倦而寝。诸女人入山礼仙。王觉而怒。入山。寻 <lb ed="X" n="0873c10"/><lb ed="R092" n="0820b10"/>之。问仙得果否。答曰。未得。又问以何为戒。答曰。以 <lb ed="X" n="0873c11"/><lb ed="R092" n="0820b11"/>忍为戒。王割其耳。容颜不变。又劓其鼻。截其手。其 <lb ed="X" n="0873c12"/><lb ed="R092" n="0820b12"/>臣争谏不听。四天王雨沙石。王怖畏忏悔。仙复身 <lb ed="X" n="0873c13"/><lb ed="R092" n="0820b13"/>如故。王乃归信受记。或曰。尔时王者。即憍陈如也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873c14"/><lb ed="R092" n="0820b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873c1401">是故须菩提菩萨应離<note place="inline">至</note>一切众生即非众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873c15"/><lb ed="R092" n="0820b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873c1501">谢曰。不住色。无财物也。按之六祖曰。菩萨不为来 <lb ed="X" n="0873c16"/><lb ed="R092" n="0820b16"/>望自身五欲快乐。而行佈施。但为内破悭心。外利 <lb ed="X" n="0873c17"/><lb ed="R092" n="0820b17"/>益众生。而行佈施。又曰。<persName>如来</persName>说我人等相。毕竟可 <lb ed="X" n="0873c18"/><lb ed="R092" n="0820b18"/>破壞。非真实体也。一切众生。尽是假名。若離妄心。 <lb ed="X" n="0873c19"/><lb ed="R092" n="0821a01"/>即无众生可得。故言即非众生。按若心有住。即为 <lb ed="X" n="0873c20"/><lb ed="R092" n="0821a02"/>非住者。谓心有所住。即非<persName>如来</persName>之以不住为住也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873c21"/><lb ed="R092" n="0821a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0873c2101">须菩提<persName>如来</persName>是真语者<note place="inline">至</note>此法无实无虚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0873c22"/><lb ed="R092" n="0821a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0873c2201">谢曰。真不伪。实无虚。如必当理。不诳则非妄语。不 <lb ed="X" n="0873c23"/><lb ed="R092" n="0821a05"/>异则始终恒一。圣言不谬。故直修行也。六祖曰。无 <lb ed="X" n="0873c24"/><lb ed="R092" n="0821a06"/>实者。以法体空寂。无相可得。然中有恒河性德。用 <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0874a" n="0874a"/> <lb ed="X" n="0874a01"/><lb ed="R092" n="0821a07"/>之不匮。故言无虚。按前既说于法实无所得。此何 <lb ed="X" n="0874a02"/><lb ed="R092" n="0821a08"/>以又言<persName>如来</persName>所得法。以无实无虚。故即为之所得 <lb ed="X" n="0874a03"/><lb ed="R092" n="0821a09"/>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0874a04"/><lb ed="R092" n="0821a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0874a0401">须菩提若菩萨心住于法<note place="inline">至</note>日光明照见种种色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0874a05"/><lb ed="R092" n="0821a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0874a0501">利令智昏。公能生明。以上三段。皆反复譬喩。以明 <lb ed="X" n="0874a06"/><lb ed="R092" n="0821a12"/>不住心法也。住法佈施者。如我立规条。以强人从 <lb ed="X" n="0874a07"/><lb ed="R092" n="0821a13"/>我。则彼此相蒙。人之心昧。而我之心亦蔽而无所 <lb ed="X" n="0874a08"/><lb ed="R092" n="0821a14"/>见。不住法佈施者如只示人以自明其心。自见其 <lb ed="X" n="0874a09"/><lb ed="R092" n="0821a15"/>性。则人<anchor xml:id="nkr_note_add_0874a0901" n="0874a0901"/><anchor xml:id="beg0874a0901" n="0874a0901"/>己<anchor xml:id="end0874a0901"/>两忘。同登彼岸。何等光明普照也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0874a10"/><lb ed="R092" n="0821a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0874a1001">须菩提当来之世<note place="inline">至</note>受持读诵为人解说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0874a11"/><lb ed="R092" n="0821a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0874a1101">初日中日後日。犹言一日早中晚也。劫华言世也。 <lb ed="X" n="0874a12"/><lb ed="R092" n="0821a18"/>经中每于段尾屡云挍量福德者。皆<persName>佛</persName>获念付嘱 <lb ed="X" n="0874a13"/><lb ed="R092" n="0821b01"/>菩萨之深心处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0874a14"/><lb ed="R092" n="0821b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0874a1401">须菩提以要言之<note place="inline">至</note>以诸花香而散其处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0874a15"/><lb ed="R092" n="0821b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0874a1501">云。为发最上乘者说。即中人以上可以语上也。云 <lb ed="X" n="0874a16"/><lb ed="R092" n="0821b04"/>若乐小法者云云。即中人以下不可语上也。此段 <lb ed="X" n="0874a17"/><lb ed="R092" n="0821b05"/>是明善。声乘。缘觉乘。菩萨乘。为三乘。大乘。谓菩萨 <lb ed="X" n="0874a18"/><lb ed="R092" n="0821b06"/>乘也。最上来。谓<persName>佛</persName>乘也。声。独了生死。不度众生。名 <lb ed="X" n="0874a19"/><lb ed="R092" n="0821b07"/>小乘。如车乘之小者。止能自载也。缘觉。半为人半 <lb ed="X" n="0874a20"/><lb ed="R092" n="0821b08"/>为<anchor xml:id="nkr_note_add_0874a2001" n="0874a2001"/><anchor xml:id="beg0874a2001" n="0874a2001"/>己<anchor xml:id="end0874a2001"/>。所度无多。名中乘。菩萨。能度一切众生。名大 <lb ed="X" n="0874a21"/><lb ed="R092" n="0821b09"/>乘。<persName>佛</persName>能兼众生菩萨而皆度之。为最上乘。谢曰。千 <lb ed="X" n="0874a22"/><lb ed="R092" n="0821b10"/>载不坠。由于人宏任持运。行荷担義也。按此之谓 <lb ed="X" n="0874a23"/><lb ed="R092" n="0821b11"/>付嘱。通经旨付嘱。此其重云。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0874a24"/><lb ed="R092" n="0821b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0874a2401">复次须菩提若善男子善女人<note place="inline">至</note>果报亦不可思议。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0508.0874b" n="0874b"/> <lb ed="X" n="0874b01"/><lb ed="R092" n="0821b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0874b0101">此段是灭恶。讷曰。造作定业。不可逃。以行般若。故 <lb ed="X" n="0874b02"/><lb ed="R092" n="0821b14"/>易重为轻。地狱云云。陈曰。世人喜于为恶。嫉于为 <lb ed="X" n="0874b03"/><lb ed="R092" n="0821b15"/>善者多矣。一见是人。为人轻贱。便谓读经无益。福 <lb ed="X" n="0874b04"/><lb ed="R092" n="0821b16"/>报为虚语。甚至谤<persName>佛</persName>骂<persName>佛</persName>者使人人起退转心。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0874b05"/><lb ed="R092" n="0821b17"/>之言此。所以长善而救失云。地狱饿鬼。畜牲。三恶 <lb ed="X" n="0874b06"/><lb ed="R092" n="0821b18"/>道也。即三涂苦。阿僧祇。华言无央数。那由他。华言 <lb ed="X" n="0874b07"/><lb ed="R092" n="0822a01"/>一万万。按凡<persName>佛</persName>所言灭度。轮迴果报等。皆以济末 <lb ed="X" n="0874b08"/><lb ed="R092" n="0822a02"/>世德礼政刑之穷。使人心有所摄。以人之畏人。不 <lb ed="X" n="0874b09"/><lb ed="R092" n="0822a03"/>如其畏神。故借此以设教。岂可思议乎哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0874b10"/><lb ed="R092" n="0822a04"/> <lb ed="X" n="0874b11"/><lb ed="R092" n="0822a05"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚经阐说卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0868c1601" to="#end0868c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0868c1701" to="#end0868c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0868c1901" to="#end0868c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0869b1101" to="#end0869b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0869b1401" to="#end0869b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0869b1801" to="#end0869b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0869b2001" to="#end0869b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0869c2401" to="#end0869c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0870c0301" to="#end0870c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0870c2301" to="#end0870c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0871a2201" to="#end0871a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0871a2401" to="#end0871a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0871c0301" to="#end0871c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0871c0901" to="#end0871c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0871c2201" to="#end0871c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0872a0301" to="#end0872a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">含</lem><rdg wit="#wit.orig">舍</rdg></app> <app from="#beg0872a0302" to="#end0872a0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0872a0801" to="#end0872a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0872a0901" to="#end0872a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0872a2301" to="#end0872a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0872b1801" to="#end0872b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0872c2401" to="#end0872c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0873b0701" to="#end0873b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0873c0801" to="#end0873c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0874a0901" to="#end0874a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0874a2001" to="#end0874a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0869001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0869001">什疑耆</note> <note n="0870001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0870001">旨当作首</note> <note n="0870002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0870002">虑疑处</note> <note n="0871001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0871001">揆疑撥</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0868c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0868c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0868c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0868c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0869b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b1101">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0869b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b1401">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0869b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b1801">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0869b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869b2001">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0869c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0869c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0870c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0870c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0870c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0870c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0871a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871a2201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0871a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0871c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0871c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871c0901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0871c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0871c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0872a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a0301">含【CB】，舍【卍续】</note> <note n="0872a0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a0302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0872a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0872a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0872a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0872b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0872c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0872c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0873b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0873b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0873c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0873c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0874a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0874a0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0874a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0874a2001">己【CB】，已【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>